Raspberry Pi 5 Kurulumu: Raspberry Pi Imager ile İşletim Sistemi Yükleme ve İlk Ayarlar

Raspberry Pi 5 kurulumu için bilgisayarınıza ücretsiz Raspberry Pi Imager programını indirin, cihaz olarak Raspberry Pi 5'i, işletim sistemi olarak Raspberry Pi OS (64-bit) sürümünü ve hedef olarak microSD kartınızı seçin; özelleştirme adımında kullanıcı adı, şifre, Wi-Fi ve SSH ayarlarını girip kartı yazdırın. Ardından kartı Pi 5'e takın, 27W USB-C güç adaptörünü bağlayın ve birkaç dakika içinde masaüstü veya SSH üzerinden kullanıma hazır bir sisteme sahip olun. İlk açılıştan sonra sistemi güncellemek kurulumun son ve en önemli adımıdır.

Gerekli Malzemeler ve Aletler

• Raspberry Pi 5 (RAM miktarı kurulumu değiştirmez)
• Resmi 27W USB-C güç adaptörü (5,1V / 5A) veya bu değerleri sağlayan USB-C PD adaptör
• Kaliteli bir microSD kart (en az 32 GB, A1 veya A2 sınıfı önerilir)
• Bilgisayarınız için microSD kart okuyucu
• Masaüstü kullanacaksanız: micro HDMI - HDMI kablosu, USB klavye ve fare, monitör
• Soğutma: Active Cooler (resmi fanlı soğutucu) veya fanlı bir kasa
• İnternet bağlantısı (Wi-Fi veya Ethernet kablosu)

Geliştirme kartları ve aksesuarları elektronik ürünleri sayfamızda bulabilirsiniz.

Başlamadan Önce

Kurulumdan önce Pi'yi nasıl kullanacağınıza karar verin:

• Masaüstü kullanım: Monitör, klavye ve fare bağlayarak Pi'yi küçük bir bilgisayar gibi kullanacaksanız tam masaüstü sürümünü seçin.
• Monitörsüz (headless) kullanım: Pi'yi sunucu, ev otomasyonu veya robotik projelerinde kullanacaksanız ve yalnızca ağ üzerinden bağlanacaksanız "Lite" sürümü daha hafiftir. Bu durumda SSH'yi Imager üzerinden mutlaka etkinleştirin.

Adım 1: Raspberry Pi Imager'ı İndirin ve Kurun

Raspberry Pi'nin resmi web sitesindeki yazılım sayfasından işletim sisteminize (Windows, macOS veya Linux) uygun Raspberry Pi Imager sürümünü indirip kurun. Imager, güncel işletim sistemi kalıbını otomatik olarak indirip karta yazar; ayrıca bir dosya indirmenize gerek kalmaz. 2.0 ve sonraki sürümlerde arayüz, sizi adım adım yönlendiren bir sihirbaz şeklindedir.

Adım 2: Cihazı Seçin

Imager'ı açın. İlk ekranda Raspberry Pi modelinizi seçmeniz istenir; listeden Raspberry Pi 5'i seçin. Bu seçim, sonraki adımda yalnızca Pi 5 ile uyumlu işletim sistemlerinin listelenmesini sağlar.

Adım 3: İşletim Sistemini Seçin

İşletim sistemi listesinde ilk sıradaki Raspberry Pi OS (64-bit) çoğu kullanıcı için doğru seçimdir. Güncel Raspberry Pi OS, Debian 13 (Trixie) tabanlıdır ve Pi 5'in donanımından en iyi şekilde yararlanır. Monitörsüz kullanım için "Raspberry Pi OS (other)" menüsünden Raspberry Pi OS Lite (64-bit) sürümünü seçebilirsiniz. Ubuntu, oyun emülatörleri ve medya merkezi gibi alternatifler de aynı listede yer alır.

Adım 4: microSD Kartı Seçin

microSD kartı kart okuyucuyla bilgisayarınıza takın ve Imager'da depolama aygıtı olarak seçin. Doğru aygıtı seçtiğinizden emin olun: yazma işlemi seçilen diskteki tüm verileri siler. Listede harici diskleriniz de görünüyorsa kapasiteye bakarak microSD kartı ayırt edin.

Adım 5: Sistemi Özelleştirin

Bu adım, kurulumun en çok zaman kazandıran kısmıdır. Imager burada ilk açılışta otomatik uygulanacak ayarları sorar:

• Ana bilgisayar adı (hostname): Pi'nin ağdaki adı, örneğin robopi. Daha sonra robopi.local adresiyle bağlanabilirsiniz.
• Konum ve yerelleştirme: Imager 2.0 sizden bir başkent seçmenizi ister; Ankara (Türkiye) seçin. Ardından saat diliminin Europe/Istanbul, klavye düzeninin Türkçe Q (tr) olduğunu kontrol edin.
• Kullanıcı hesabı: Kendi kullanıcı adınızı ve güçlü bir şifre belirleyin. Varsayılan bir kullanıcı adı yoktur.
• Kablosuz ağ: Wi-Fi ağ adınızı (SSID) ve şifrenizi girin, ülke olarak Türkiye'yi (TR) seçin.
• Uzaktan erişim (SSH): Monitörsüz kullanacaksanız SSH'yi etkinleştirin. Şifreyle veya daha güvenli olan SSH anahtarıyla giriş seçebilirsiniz.
• Raspberry Pi Connect: İsterseniz Raspberry Pi hesabınızla oturum açarak Pi'ye tarayıcı üzerinden uzaktan erişimi baştan ayarlayabilirsiniz.

Ayarları kontrol ettikten sonra yazma adımına geçin.

Adım 6: Kartı Yazın ve Doğrulayın

Yazma işlemini onaylayın. Imager önce kalıbı indirir, karta yazar ve ardından yazılan veriyi doğrular. İnternet hızınıza ve kart okuyucunuza göre bu işlem birkaç dakikadan yarım saate kadar sürebilir. İşlem bitip "kartı çıkarabilirsiniz" mesajı görünene kadar kartı çıkarmayın.

Adım 7: Pi 5'i İlk Kez Başlatın

microSD kartı Pi 5'in alt yüzündeki yuvaya, altın renkli temas yüzeyi Pi'nin devre kartına bakacak şekilde takın. Masaüstü kullanacaksanız monitörü HDMI0 olarak işaretli, USB-C güç girişine yakın micro HDMI portuna bağlayın; klavye ve fareyi takın. Son olarak güç adaptörünü bağlayın. Pi 5'te güç düğmesi bulunur; ilk bağlantıda cihaz kendiliğinden açılır.

İlk açılışta sistem dosya sistemini kartın tamamına genişletir ve özelleştirme ayarlarını uygular; bu sırada birkaç kez yeniden başlayabilir. Birkaç dakika sabırla bekleyin. Monitörsüz kullanımda, bilgisayarınızdan şu komutla bağlanabilirsiniz:

ssh kullaniciadi@robopi.local

.local adresi çözümlenmezse modeminizin yönetim panelinden Pi'nin IP adresini bulup onunla bağlanın.

Adım 8: Sistemi Güncelleyin

İlk iş paket listelerini ve kurulu yazılımları güncelleyin. Terminali açın veya SSH ile bağlanın ve şu komutları çalıştırın:

sudo apt update
sudo apt full-upgrade -y
sudo reboot

Pi 5'in önyükleyicisi (bootloader) karttaki bir EEPROM yongasında bulunur ve Raspberry Pi OS bunu genellikle otomatik günceller. Mevcut durumu sudo rpi-eeprom-update komutuyla kontrol edebilirsiniz.

Adım 9: İhtiyaca Göre İnce Ayar Yapın

Kamera, I2C, SPI gibi donanım arayüzlerini açmak veya ayarları değiştirmek için masaüstünde Tercihler menüsündeki Raspberry Pi yapılandırma aracını ya da terminalde sudo raspi-config komutunu kullanın. Sensör projeleri için I2C ve SPI'yi açmanız gerekebilir. Daha yüksek hız isterseniz resmi M.2 HAT+ ile bir NVMe SSD bağlayıp sistemi SSD'den başlatabilirsiniz; Imager bu SSD'ye de aynı adımlarla yazabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Yetersiz güç adaptörü kullanmak: Düşük gerilim uyarılarına, USB cihazlarının çalışmamasına ve rastgele çökmelere yol açar.
• Yanlış diski seçmek: Imager'da harici bir yedek diskinizi seçerseniz tüm verileri silinir.
• Ucuz veya sahte microSD kart kullanmak: Yavaş açılış ve dosya sistemi bozulmaları yaşanır.
• Monitörü yanlış micro HDMI portuna takmak: Bazı durumlarda ilk açılışta görüntü gelmeyebilir; HDMI0 portunu tercih edin.
• SSH'yi etkinleştirmeyi unutmak: Monitörsüz kurulumda Pi'ye bağlanamazsınız; kartı yeniden yazmanız gerekebilir.
• Gücü aniden kesmek: Kablo çekerek kapatmak kartı bozabilir. Masaüstünde menüden kapatmayı seçin, terminalde sudo shutdown now kullanın veya Pi 5'in güç düğmesinden yararlanın.

Sıkça Sorulan Sorular

Raspberry Pi 5 için hangi güç adaptörü gerekir?

Resmi 27W USB-C güç adaptörü (5,1V / 5A) önerilir. Daha düşük güçlü 5V / 3A adaptörlerle de açılır, ancak USB portlarına verilen akım sınırlanır ve yoğun yükte kararsızlık yaşanabilir. Telefon şarj adaptörleri genellikle bu 5A profilini desteklemez.

Raspberry Pi 5 için kaç GB microSD kart gerekir?

Masaüstü sürümü için en az 32 GB'lık, A1 veya A2 hız sınıfına sahip bilinen bir markanın kartı önerilir. Lite sürüm daha az yer kaplar. Sık yazma yapan projelerde daha hızlı ve dayanıklı olduğu için NVMe SSD iyi bir alternatiftir.

Raspberry Pi 5'e monitör olmadan nasıl bağlanırım?

Raspberry Pi Imager'ın özelleştirme adımında Wi-Fi bilgilerinizi girip SSH'yi etkinleştirin. Pi açıldıktan sonra aynı ağdaki bilgisayarınızdan ssh kullaniciadi@hostname.local komutuyla bağlanabilirsiniz. Tarayıcıdan erişim için Raspberry Pi Connect de kullanılabilir.

Raspberry Pi 5 fan olmadan çalışır mı?

Çalışır, ancak yoğun yükte işlemci ısınarak hızını düşürür. Hafif kullanımda pasif soğutucu yeterli olabilir; derleme, video veya yapay zeka gibi işlerde Active Cooler veya fanlı kasa kullanmanız önerilir.

Pi'nizle ilk donanım projenize başlamak için Arduino HC-SR04 mesafe sensörü kurulumu rehberimizdeki sensörü 3,3V uyumlu bir gerilim bölücüyle Pi'ye de bağlayabilirsiniz. Bağlantıları kontrol etmek için multimetre nasıl kullanılır rehberimize göz atın.