3D Yazıcı Tabla Kalibrasyonu (Bed Leveling) Nasıl Yapılır?

3D yazıcı tabla kalibrasyonu için tablayı ve nozulu çalışma sıcaklığına ısıtın, yazıcıyı sıfır noktasına (home) gönderin, motorları serbest bırakıp nozulu sırayla tablanın dört köşesine götürün ve her köşede nozul ile tabla arasına bir A4 kâğıdı koyup tabla altındaki ayar topuzlarını, kâğıt hafif bir sürtünmeyle kayacak hale gelene kadar çevirin. Köşeleri iki üç tur tekrarlayıp ortayı da kontrol ettikten sonra bir ilk katman testi basarak ince ayarı yaparsınız. Otomatik seviyeleme sensörlü yazıcılarda ise bu işlemin yerini Z ofset ayarı alır. Kalibrasyon yaklaşık 30 dakika sürer.

Gerekli Malzemeler ve Aletler

Standart A4 fotokopi kâğıdı (yaklaşık 0,1 mm kalınlık) veya 0,1 mm ölçüm sacı (feeler gauge)
Yazıcıyla birlikte gelen alyan anahtar seti
Tabla yüzeyini temizlemek için izopropil alkol (en az yüzde 90) ve tüy bırakmayan bez
Nozul ucundaki eski filamenti temizlemek için pirinç tel fırça
İlk katman testi için bir makara PLA filament

3D yazıcı ve atölye ekipmanları için alet ve ekipman sayfamıza göz atabilirsiniz.

Başlamadan Önce

Sıcak nozul ve tabla yakar

Kalibrasyon sırasında nozul 200°C'nin, tabla ise 60°C'nin üzerine çıkabilir. Nozula, ısıtıcı bloğa ve tabla yüzeyine çıplak elle dokunmayın; kâğıdı tutarken parmaklarınızı nozulun altına sokmayın. Yazıcı hareket ederken elinizi eksenlerin arasına koymayın ve işiniz bitince yazıcıyı soğumaya bırakmadan başından ayrılmayın.

Neden sıcakken kalibre ediyoruz? Metal tabla ve nozul ısındıkça birkaç yüzde milimetre genleşir. İlk katman kalınlığı genellikle 0,2 mm olduğundan bu küçük fark bile sonucu değiştirir. Bu yüzden kalibrasyonu, baskıda kullanacağınız sıcaklıklara yakın değerlerde yapın.

Adım 1: Tablayı ve Nozulu Temizleyin

Tabla yüzeyini izopropil alkolle silin; parmak izi ve yağ, kalibrasyon ne kadar iyi olursa olsun yapışmayı bozar. Nozul ucunda kalmış filament damlası varsa, nozul sıcakken pirinç fırçayla nazikçe temizleyin. Uçta kalan küçük bir topak, kâğıt testinde yanlış his vermenize neden olur.

Adım 2: Isıtın ve Sıfır Noktasına Gönderin

Yazıcının menüsünden ön ısıtma (Preheat PLA) seçeneğini çalıştırın veya tablayı 60°C, nozulu yaklaşık 200°C'ye getirin. Nozuldan filament sızıyorsa bu adımda nozulu 150-170°C'de tutmak da işe yarar. Sıcaklıklar dengelendikten sonra Auto Home komutuyla tüm eksenleri sıfır noktasına gönderin. Ardından menüden Disable Steppers (motorları serbest bırak) seçeneğini çalıştırın; böylece baskı kafasını ve tablayı elle hareket ettirebilirsiniz. Z eksenini elle oynatmayın.

Adım 3: Topuzları Başlangıç Konumuna Getirin

Tabla altındaki dört ayar topuzu yay basıncıyla çalışır. Yaylar çok gevşekse tabla baskı sırasında oynar. İlk kez kalibre ediyorsanız topuzları sıkıp ardından her birini yaklaşık aynı miktarda gevşeterek yayları orta noktada bırakın. Topuzu sıkmak tablayı nozula yaklaştırır mı yoksa uzaklaştırır mı, yazıcınızda bir kez deneyerek öğrenin; yön, topuza alttan mı üstten mi baktığınıza göre değişir. Hangi yönün tablayı yükselttiğini bir kâğıda not etmek sonraki turları hızlandırır.

Adım 4: Kâğıt Testiyle Köşeleri Ayarlayın

Baskı kafasını elle sol ön köşedeki topuzun üzerine getirin. A4 kâğıdını nozulun altına koyun ve ileri geri kaydırın. Doğru mesafede kâğıt hafifçe sürtünerek hareket eder, ancak yırtılmaz ve takılmaz.

Kâğıt hiç dokunmadan kayıyorsa tabla çok uzaktır; tablayı yükseltin.
Kâğıt sıkışıyor veya nozul kâğıdı çiziyorsa tabla çok yakındır; tablayı indirin.

Aynı işlemi sağ ön, sağ arka ve sol arka köşelerde tekrarlayın. Bir köşeyi ayarlamak diğerlerini biraz değiştirdiği için turu en az iki üç kez tekrarlayın. Son turda tablanın ortasını da kontrol edin; orta çok farklıysa tabla eğilmiş olabilir ve otomatik ağ seviyelemesi (mesh) gerekir.

Adım 5: İlk Katman Testi Basın

Kâğıt testi yaklaşık bir sonuç verir; asıl hakem ilk katmandır. Dilimleyicide (Cura, PrusaSlicer, OrcaSlicer gibi) tablayı kaplayan tek katmanlı kareler veya hazır "bed level test" modeli hazırlayıp basın. Baskı sırasında çizgileri izleyin.

İlk katmanda nozul yüksekliği: çok yakın olduğunda çizgi ezilip şeffaflaşır, doğru yükseklikte hafif yassı ve birbirine kaynaşmış, çok uzakta ise yuvarlak ve aralıklı olur

| Görünüm | Anlamı | Ne yapmalı? | | --- | --- | --- | | Çizgiler yuvarlak, aralarında boşluk var, kolay kalkıyor | Nozul çok uzak | O bölgede tablayı biraz yükseltin | | Çizgiler hafif yassı, birbirine kaynaşmış, yüzey düzgün | Doğru mesafe | Dokunmayın | | Çizgiler ince ve şeffaf, kenarlarda taşma, nozul sürtünüyor | Nozul çok yakın | Tablayı biraz indirin |

Baskı devam ederken topuzları çeyrek turdan küçük adımlarla çevirerek canlı ince ayar yapabilirsiniz; bu en hızlı yöntemdir, yalnız elinizi hareketli parçalardan uzak tutun.

Adım 6: Otomatik Seviyeleme ve Z Ofset (Sensörlü Yazıcılar)

BLTouch, CR Touch veya tabla altında basınç sensörü bulunan yazıcılarda sensör, tablanın yüzeyini birçok noktadan ölçüp bir yükseklik haritası (mesh) çıkarır. Bu harita tabladaki eğrilikleri baskı sırasında telafi eder, ancak nozulun sensöre göre ne kadar aşağıda olduğunu sizin söylemeniz gerekir. Buna Z ofset denir.

Marlin tabanlı yazıcılarda menüdeki "Probe Z Offset" veya "Babystep Z" ayarıyla değeri ilk katman testi sırasında 0,02-0,05 mm'lik adımlarla değiştirin ve ayarı kaydedin (EEPROM'a kaydet veya M500 komutu).
Klipper kullanan yazıcılarda BED_MESH_CALIBRATE ile harita alınır, Z_OFFSET_APPLY_PROBE ve SAVE_CONFIG ile ofset kalıcı hale getirilir.
Bambu Lab, Prusa MK4 gibi tam otomatik modellerde kalibrasyon menüden tek tuşla yapılır; çoğu zaman elle ayar gerekmez.

Haritanın her baskı öncesi kullanıldığından emin olun. Marlin'de başlangıç G-kodunda G29 veya kaydedilmiş haritayı yükleyen M420 S1 satırı bulunmalıdır.

Adım 7: Düzenli Kontrol Alışkanlığı Edinin

Tabla kalibrasyonu bir kerelik iş değildir. Yazıcıyı taşıdıktan, nozul değiştirdikten veya tabla yüzeyini (PEI, cam gibi) değiştirdikten sonra kalibrasyonu tekrarlayın. Yaylar zamanla gevşediği için, sık kalibrasyon gerekiyorsa silikon tampon (silicone spacer) ile değiştirmek tablayı çok daha kararlı hale getirir.

Sık Yapılan Hatalar

Soğukken kalibre etmek: Isınınca mesafe değişir ve ilk katman bozulur.
Kalın kâğıt kullanmak: Karton veya fotoğraf kâğıdı nozulu fazla uzakta bırakır.
Tek tur yapmak: Köşeler birbirini etkiler; en az iki üç tur gerekir.
Yapışma sorununu her zaman seviyeye bağlamak: Kirli tabla da aynı belirtiyi verir; önce temizleyin.
Z ofseti kaydetmemek: Yazıcı kapanınca ayar kaybolur.
Nozul ucundaki filamenti temizlememek: Kâğıt testi yanıltıcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tabla kalibrasyonunu ne sıklıkla yapmalıyım?

Yaylı tablalı manuel yazıcılarda haftada bir veya ilk katmanda sorun gördüğünüzde kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır. Otomatik seviyelemeli yazıcılarda tam kalibrasyon daha seyrek gerekir, ancak nozul veya tabla yüzeyi değiştiğinde Z ofseti yeniden ayarlamalısınız.

Kâğıt yerine başka ne kullanabilirim?

En tutarlı sonucu 0,1 mm'lik ölçüm sacı (feeler gauge) verir, çünkü kâğıt zamanla ezilip incelir. Kâğıt kullanıyorsanız her kalibrasyonda aynı tip kâğıdı tercih edin. Kartvizit veya karton gibi kalın malzemeler uygun değildir.

Otomatik seviyeleme varsa manuel ayar gerekir mi?

Genellikle tabla kabaca düz olmalıdır, çünkü sensörlü sistemler küçük eğrilikleri telafi eder, büyük eğimleri değil. Bu yüzden ilk kurulumda topuzlarla kaba bir seviyeleme yapıp ardından mesh ve Z ofset ayarına geçmek en iyi sonucu verir.

İlk katman yapışmıyor ama seviye doğru, sorun ne olabilir?

Yağlı tabla yüzeyi, düşük tabla sıcaklığı, nem çekmiş filament veya çok hızlı ilk katman hızı yaygın nedenlerdir. Tablayı alkolle silin, PLA için tabla sıcaklığını 55-65°C aralığında deneyin ve ilk katman hızını düşürün.

Yazıcınızın elektronik kısmında tamir yapmanız gerekirse lehim nasıl yapılır ve multimetre nasıl kullanılır rehberlerimiz yol gösterecektir.

Güvenlik Uyarısı